Regio in beweging: samenwerken aan de zorg en ondersteuning van morgen

De afgelopen maanden is in onze regio keihard gewerkt aan de uitvoering van het Regioplan IZA ZHN. Onze gezamenlijke ambitie? Samen bewegen van zorg naar gezondheid: een regio waarin mensen gezond en betekenisvol leven, beter oud worden en waarin we actief werken aan het versterken van mentale gezondheid. Enna Bongers, regionaal programmamanager IZA voor de 13 gemeenten in ZHN en op dit moment voorzitter van het IZA-programmateam, neemt ons mee in deze opgave. Hoe houden we zorg en ondersteuning in Zuid-Holland Noord toegankelijk en betaalbaar? Wat is daarvoor nodig en welke stappen zetten we?

De échte uitdaging: anders kijken en doen
Wat helpt ons écht vooruit in de omslag van zorg naar gezondheid? Enna steekt meteen van wal. ‘Wat ik als belangrijkste opgave zie? De maatschappelijke vraagstukken in onze regio zijn groot en raken veel inwoners. De échte opgave zit voor mij in de transformatie: fundamenteel anders kijken naar gezondheid en zorg, en vooral naar elkaar en naar jezelf; als inwoner, professional, bestuurder of organisatie. Alleen dan vinden we blijvende oplossingen voor de maatschappelijke opgaven waar we samen voor staan. Domeinoverstijgende samenwerking is hard nodig om inwoners passende zorg en ondersteuning te kunnen blijven bieden, maar de transformatie vraagt méér. Het vraagt om een andere mindset: écht anders denken én doen.’

Verbinding en lef
Hoe zorg je ervoor dat de transformatie en mindset-shift niet alleen een mooi streven blijven, maar ook echt van de grond komen? Voor Enna begint dat bij haar eigen ervaring. ‘Mijn achtergrond helpt me om die beweging te maken. Ik heb jarenlang gewerkt in het sociaal domein, onder andere als strategisch adviseur op de thema’s gezondheid en kansengelijkheid en als initiatiefnemer van Leiden Kennisstad. Daar bouwden we coalities tussen overheid, onderwijs en zorg. Die ervaring neem ik nu mee. Ik ben altijd met dezelfde vraag bezig: hoe kunnen we vanuit inhoud, partnerschap en lef samen vooruitkomen waarbij inwoners er beter van worden? Alleen vanuit die gezamenlijke basis kunnen we de transformatie maken.’

Een gezonde regio maken we samen
Inhoud, partnerschap en lef zijn mooie woorden, maar hoe geven we daar samen écht invulling aan in de transformatie? Enna: ‘Vanuit gemeenten is de maatschappelijke opgave om iedereen gezond te houden. Ik zie hoe belangrijk het is dat we de transformatie echt vanuit de praktijk vormgeven. Daarom zijn inwoners betrokken bij de ontwikkeling én uitvoering van het regioplan. Een gezonde regio maken we immers samen. We hebben in het regioplan een duidelijke richting gekozen, maar het verschil maken we in hoe we daar in de praktijk samen betekenis aan geven. Door coalities te vormen vanuit domeinoverstijgend leiderschap werken we aan een stevig fundament voor gezondheid en welzijn. Dat betekent bouwen aan en investering in de sociale basis.’

Sociale basis
‘Een mooi voorbeeld van waar dit in de praktijk samenkomt, is het Regio-event IZA ZHN op 26 november’, vervolgt Enna. ‘Daar staat een sessie op het programma over het versterken van de sociale basis waarin we verkennen hoe welzijn, zorg, gemeenten én inwoners kunnen samenwerken aan ondersteuning die dichtbij is en echt past bij wat iemand nodig heeft. Dát is voor mij waar de transformatie concreet wordt: met inwoners en professionals bespreken hoe we anders naar onszelf, elkaar en gezondheid kunnen kijken. Door anders te organiseren én beter aan te sluiten bij de leefwereld van inwoners, kunnen we samen het verschil maken.

Van systeem- naar leefwereld
In het IZA-programma draait het voor Enna niet alleen om plannen maken en uitvoeren, maar vooral om samenwerking én daarin anders durven denken en doen. ‘Regionale samenwerking tussen domeinen is cruciaal in deze opgave. Ik hoop dat we voorbij de systeemlogica durven te denken mét inwoners en de moed hebben om samen te bouwen aan iets dat nog niet vastligt Dat vraagt om reflectie en anders kijken met een frisse blik. En soms bewust vertragen, zodat we daarna versneld kunnen bewegen. In mijn rol probeer ik dat steeds aan te wakkeren: het gesprek te voeden, scherpte te brengen én ruimte te maken om te leren’.

Impact
‘Er gebeurt al veel in de regio en de impact van de gezamenlijke inspanningen wordt steeds zichtbaarder’ aldus Enna. ‘Er ontstaat steeds meer verbinding tussen onderzoek, onderwijs, overheid en de praktijk van zorg en welzijn. Denk aan samenwerkingen met Hogeschool Leiden, Leyden Academy en andere kennisinstellingen. Ook werken we aan een regionale participatiehub: een plek waar leren en experimenteren centraal staan, duurzame relaties ontstaan en ideeën van inwoners en organisaties samenkomen We weten elkaar steeds beter te vinden en het gevoel van teamwork is sterk. Samen bouwen we verder aan regionale samenwerking én een andere manier van denken en doen, bij inwoners én bij onszelf. Alleen op die manier kunnen we inwoners ook in de toekomst passende zorg en ondersteuning blijven bieden’.